Geschiedenis

Be-Part is meer dan een plek waar hedendaagse kunst wordt getoond. Sinds de opening op 30 oktober 2004 is het uitgegroeid tot een platform waar kunstenaars kunnen experimenteren, nieuwe werken ontwikkelen en hun publiek ontmoeten. Wat begon in een modernistische villa in Waregem, groeide uit tot een werking die vandaag actief is in Waregem én Kortrijk.

Doorheen de jaren verwelkomde Be-Part talloze kunstliefhebbers, begeleidde het kunstenaars tijdens residenties, bracht het publicaties uit en liet het duizenden leerlingen kennismaken met hedendaagse kunst. Ook in de publieke ruimte zoekt Be-Part nieuwe mogelijkheden om kunst dichter bij mensen te brengen.

In 2018 breidde de werking uit naar Kortrijk, waar Be-Part samen met verschillende partners en op uiteenlopende locaties tentoonstellingen organiseert. In datzelfde jaar vond ook de eerste editie van Triënnale Kortrijk plaats. Sindsdien is Be-Part blijven evolueren, zonder zijn oorspronkelijke ambitie uit het oog te verliezen: kunstenaars ruimte geven en hedendaagse kunst op een eigenzinnige manier zichtbaar maken.

1304339621

VAN VILLA NAAR PLATFORM

Het verhaal van Be-Part begint in 2003, toen het provinciebestuur van West-Vlaanderen een villa uit 1936 met een modernistische aanbouw uit de jaren negentig aankocht in Waregem. Al snel ontstond het idee om niet alleen een tentoonstellingsruimte te creëren, maar een plek waar tentoonstellingen, residenties, workshops en publicaties elkaar versterken.

Op 30 oktober 2004 opende Be-Part officieel de deuren met de tentoonstelling Schöner Wohnen: Kunst van heden voor alle dagen. De ambities waren meteen duidelijk. De tentoonstelling bracht werk samen van internationale kunstenaars als Martin Kippenberger, Ugo Rondinone, Felix Gonzalez-Torres, Tobias Rehberger, Robert Gober en Richard Artschwager en werd bijzonder goed ontvangen door de pers.

Be-Part nam daarmee een opvallende positie in binnen een stad waar hedendaagse beeldende kunst nog weinig structurele zichtbaarheid had. Het provinciebestuur zorgde voor de infrastructuur en de nodige werkingsmiddelen, terwijl een kleine ploeg met beperkte middelen aan een ambitieus programma bouwde.

In de jaren die volgden, presenteerde Be-Part zowel groepstentoonstellingen als solopresentaties van internationaal bekende kunstenaars, onder wie Navid Nuur, Polly Apfelbaum, Caroline Achaintre en Thorsten Brinckmann. Tegelijkertijd kreeg jong Belgisch talent volop kansen: van Thomas Lerooy in 2007 en Rinus Van de Velde in 2009 tot Ante Timmermans en Dennis Tyfus in 2010, Charif Benhelima en Pieter Vermeersch in 2011, Ruben Bellinkx in 2013, Sarah Westphal in 2014, Joris Van de Moortel in 2015 en Sarah & Charles in 2019.

Be-Part beperkte zich daarbij niet tot het tonen van bestaand werk. Het ondersteunde ook de productie van nieuwe creaties en bood kunstenaars de ruimte om hun praktijk verder te ontwikkelen. Zo groeide het uit tot een bijzondere speler binnen het kunstenlandschap: een plek waar kunstenaars kansen kregen, waar samenwerkingen ontstonden en waar een pril idee soms kon uitgroeien tot een volwassen praktijk.

Ook publicaties maken al van bij het begin deel uit van die werking. Samen met uitgeverijen als Roma, MER., Art Paper Editions en Posture Editions gaf Be-Part talrijke boeken uit die de tentoonstellingen verdiepen en het werk van kunstenaars een langer leven geven. Tegelijk kiest Be-Part bewust voor fair practice: kunstenaars ontvangen een honorarium voor hun presentatie.

1304688953

Residenties: ruimte om te groeien

Niet elke artistieke ontwikkeling begint met een tentoonstelling. Soms is er eerst nood aan tijd, rust en ruimte om te experimenteren. De residentiewerking van Be-Part speelt daarop in.

De studio bood kunstenaars de mogelijkheid om zich gedurende langere tijd volledig op hun werk te concentreren. Hans Demeulenaere, Sarah Westphal, Nick Ervinck, Robin en Tinus Vermeersch en de inmiddels overleden Nederlandse kunstenaar Arno Nollen brachten er een deel van hun artistieke traject door.

Het uitgangspunt was eenvoudig: alles kon, niets moest. Die vrijheid maakte van de residenties een vruchtbare omgeving voor onderzoek en experiment. In verschillende gevallen groeide het verblijf uit tot een tentoonstelling, waardoor bezoekers ook kennis konden maken met werk dat tijdens de residentie was ontstaan

15403697 1296046690459310 451856848035266049 o

Be-Part Atelier: een broedplaats voor jonge creativiteit

Een van de meest duurzame onderdelen van de werking is Be-Part Atelier, waar workshops worden gekoppeld aan de tentoonstellingen. Vooral leerlingen uit het basisonderwijs komen er in contact met hedendaagse kunst. Ook middelbare scholieren bezoeken het atelier voor workshops en masterclasses.

Met gemiddeld honderd workshops per jaar en ongeveer achttien leerlingen per klas schatten we dat in de loop der jaren zo’n 36.000 leerlingen uit Waregem en de omliggende gemeenten met hedendaagse kunst in aanraking kwamen, vaak voor het eerst.

Dat is meer dan een indrukwekkend cijfer. Het betekent dat duizenden kinderen de kans kregen om zelf te experimenteren, anders te leren kijken en te ontdekken dat kunst niet noodzakelijk moeilijk, afstandelijk of saai hoeft te zijn. Be-Part Atelier is de plek vlak bij de school waar een kind voor het eerst ervaart dat kunst ook kan verrassen, verwonderen en plezier maken.

Gideon Kiefer 001

Van verandering naar vernieuwing

2018 was een scharnierjaar. Door een interne staatshervorming werden de bevoegdheden van de provinciebesturen beperkt. Na een periode van onzekerheid werd eind 2017 beslist om de werking van Be-Part uit te breiden naar Kortrijk. De band met het provinciebestuur, dat Be-Part had opgericht, werd daarmee doorgeknipt. Een interlokale vereniging werd opgericht en er kwamen nieuwe mogelijkheden om de werking verder uit te bouwen.

Be-Part had op die ontwikkeling geanticipeerd. Al in 2016 had het de stad Kortrijk voorgesteld om een triënnale voor hedendaagse kunst te organiseren. Dat voorstel resulteerde in PLAY, de eerste editie van Triënnale Kortrijk in 2018. Het project kende een groot succes en overtuigde de stad om ook volgende edities in haar meerjarenplanning op te nemen.

Na PLAY volgden Paradise in 2021 en After Paradise in 2024. In juni 2027 opent de vierde editie, Gelati per Tutti. De Triënnale is intussen uitgegroeid tot een vaste waarde in het Kortrijkse culturele landschap, met hedendaagse kunst op uiteenlopende plekken in de stad.

Ook de werking in Kortrijk kreeg een vaste thuisbasis in de Paardenstallen, een historische locatie die deel uitmaakte van de voormalige brouwerij Tack, actief van 1760 tot 1962. De combinatie van hedendaagse kunst en een omgeving met een uitgesproken karakter leverde er bijzondere presentaties op. Velen herinneren zich wellicht nog I’m Lost in a Forest van Gideon Kiefer en Rekindling van Joëlle Dubois.

Ives Maes Pav 24 aug 5

Een nieuwe thuisbasis in Waregem

Ook voor Be-Part Waregem brak in 2022 een nieuw hoofdstuk aan. De karaktervolle villa aan de Westerlaan, jarenlang het herkenbare gezicht van de werking, werd door de eigenaar verkocht en vervolgens afgebroken. Be-Part moest op zoek naar een nieuwe plek om tentoonstellingen en workshops te blijven organiseren.

De verhuis betekende niet het einde van de ambities. Integendeel: er ontstonden ook plannen om de publieke ruimte in Waregem actiever te verkennen. Dat leidde tot het Pirate Pavilion, een project van Nico Dockx, Voet architectuur en Studio Zuidervaart, dat in september 2023 een plek kreeg in Park Baron Casier.

Het paviljoen belichaamt mooi wat Be-Part wil zijn. De naam verwijst niet alleen naar het platform zelf, maar ook naar de uitnodiging om er deel van uit te maken. Mensen worden aangemoedigd om niet louter toeschouwer te zijn, maar de plek actief te gebruiken en mee vorm te geven. Het kunstwerk is geen afgesloten object, maar een ruimte die voortdurend in beweging blijft.

In augustus 2026 volgde een tweede paviljoen, REFUGE, ontwikkeld door kunstenaar Ives Maes in samenwerking met ontwerper Samyra Moumouh. Ook hier staat de ontmoeting tussen kunst, architectuur, omgeving en publiek centraal.

Photosynthesizer1065x78cm2025 Mauritz Verlinden foto gemaakt door Frank Verlinden4 kopie

Vooruitkijken

Be-Part wil de vinger aan de pols blijven houden van de hedendaagse kunst in Vlaanderen en Brussel. Dat betekent kiezen voor een eigenzinnig en herkenbaar programma, kunstenaars kansen geven en blijven zoeken naar nieuwe manieren om kunst met een publiek te verbinden.

De werking rust op vier pijlers: tentoonstellingen, residenties, workshops en publicaties. Samen vormen ze de basis van het platform. Maar die pijlers staan niet op zichzelf. Ze worden gedragen door samenwerking met kunstenaars, verzamelaars, partners en uitgeverijen, door de ervaring die het team in meer dan honderd tentoonstellingen en drie edities van de Triënnale heeft opgebouwd, en door een consequente aandacht voor fair practice.

Die combinatie maakt Be-Part bijzonder. Het gaat niet alleen om wat er op een bepaald moment te zien is, maar ook om wat op langere termijn groeit: nieuwe artistieke praktijken, duurzame samenwerkingen, kennis en vertrouwen.

De toekomst van Be-Part gaat dus over meer dan het organiseren van tentoonstellingen. Ze gaat over de ruimte die we kunstenaars bieden, de kansen die we creëren en de verbindingen die we leggen. Over wortels die tijd krijgen om te groeien en ideeën die mogen uitgroeien tot iets wat we vandaag nog niet helemaal kunnen voorzien.

Patrick Ronse